श्रीमंत तुपाशी, गरीब मात्र उपाशी

काही दिवसापूर्वी 'ऑक्सफेम' चा एक अहवाल प्रसिद्ध  झाला.  ‘द वाइडेनिंग गैप्स: इंडिया इनइक्वैलिटी रिपोर्ट 2018’ हा तो अहवाल. या अहवालाने सांगितलं की भारतातील आर्थिक असमानता वाढत असून गरीब अधिक गरीब होत आहे. भारतात सध्या "निरव" शांतता असल्याने या अहवालामुळे गोंधळ माजला नाही. या अहवालामध्ये 'हिंदू मुस्लिम, गोमाता, राष्ट्रभक्ती' असे टीआरपी वाढविणारे मुद्दे नसल्याने टी. व्ही. वरील अँकरने महत्व दिले नाही त्यावर चर्चा केली नाही. वृत्तपत्रांच्या दृष्टीने सुद्धा याला महत्व नव्हते म्हणून याची 'हेडलाईन' झाली  नाही. 'द वायर' ने मात्र हा अहवाल संकेतस्थळावर दिला आहे.
       ऑक्सफेमच्या अहवालानुसार देशातील संपत्ती वितरण अत्यंत असमान असून देशाच्या जीडीपीचा १५% वाटा अब्जाधीशांच्या खिशात आहे. पाच वर्षांपूर्वी तो १०% होता. अहवालानुसार गरीब अत्यंत गरीब  तर श्रीमंत अत्यंत श्रीमंत होत आहे. ऑक्सफेमच्या सिईओ निशा अग्रवाल यांच्या म्हणण्यानुसार हे घडलं ते सरकारच्या असंतुलित धोरणामुळे. १९९१ च्या आर्थिक धोरणाने मोठी स्वप्ने दिली. देशाचा जिडीपी वाढला मात्र गरिबीचा दर कमी झाला नाही. सरकारी धोरणे मोठ्या लोकांचे कल्याण करण्यासाठी आखली गेली. श्रमाऐवजी भांडवलाला अधिक महत्व प्राप्त झालं. श्रम करणाऱ्या लोकांना त्यांचा योग्य मोबदला मिळाला नाही. सगळीकडे भांडवलदारांची चलती निर्माण झाली. 
        कौशल्य आधारित रोजगाराला महत्व दिले  पण लोकांचे कौशल्य वाढविण्यासाठी प्रामाणिकपणे किती प्रयत्न केला गेला? आजहि अभियंत्रिकी महाविद्यालयातून पदवी घेऊन बाहेर पडणाऱ्या किती अभियंत्याकडे कौशल्य आहे. ज्यांच्या कडे कौशल्य नाही त्यांच्या रोजगाराची 'मनरेगा' सोडली तर दुसरी कोणती योजना शासनाने सुरु केली आहे काय ? मनरेगा केवळ १०० दिवसांचा रोजगार देते. इतर दिवशी काय करायचं याचं उत्तर सरकारी धोरणे ठरविणारी लोक देतील काय?
   जातीय,धार्मिक,प्रादेशिक,लिंग असमानता असणाऱ्या देशात आर्थिक असमानताही वेगाने वाढत आहे.  यातून वर्गीय संघर्ष निर्माण होण्याची भीती आहेच.जातीय उतरंडी मध्ये आर्थिक विषमता भयंकर आढळून येते. देशाच्या एकूण संपत्तीचा किती वाटा अनुसूचित जाती, जमाती,इतर मागास वर्ग यांच्या खिशात आहे?शिक्षण, आरोग्याच्या सोयी देशातील शेवटच्या वर्गाला परवडणाऱ्या आहेत काय? उच्च शिक्षण, चांगल्या आरोग्याच्या सोयी गरीब घेऊ शकतो काय? सरकारी शिक्षण,आरोग्य देणाऱ्या संस्था कश्या अपंग झाल्या आहेत किंवा त्या केल्या गेल्या आहेत हे आम्ही सांगायची गरज नाही.
   देशाचा जीडीपी वाढला, ईज ऑफ डुईंग बिसनेस मध्ये सुधारणा झाल्यावर आनंद साजरा करणारे मंत्री महोदय या अहवालावर काही विचार करून तशी पावले उचलतील की याचं पापही जुन्या सरकारच्या नावावर मारून मोकळे होतील? सरकार कुणाचं का असेना त्यांची जबाबदारी 'कल्याणकारी राज्यकर्त्यांची' हवी. पण हे होताना दिसत नाही. 'गरिबी हटाव' चा नारा हा केवळ निवडणुकीच्या वेळेस देऊन,भाषणातूनच गरिबांबद्दल प्रेम दाखविणाऱ्या राज्यकर्त्यांकडून गरिबांचे भले होणे शक्य आहे काय?
     ऑक्सफेम च्या सिईओ निशा अग्रवाल यांनी आर्थिक विषमता नष्ट करण्यासाठी उपाय सांगितला आहे. श्रीमंतावर 'श्रीमंती' कर लावला गेला पाहिजे. त्यातून मिळणारा पैसा गरिबांच्या आरोग्य, शिक्षण,रोजगारावर खर्च केला पाहिजे. आमचे राज्यकर्ते मात्र नेमकं उलट करत आहेत. १९५७ साली भारतात 'संपत्ती कर' लागू करण्यात आला. २०१४ साली गरिबांना 'अच्छे दिन' चे स्वप्न  दाखवून सत्तेत आलेल्या सरकारने आपल्या २०१५ च्या अर्थसंकल्पात 'संपत्ती कर' रद्द केला. सत्तेत यायच्यावेळी गरिबांवर प्रेम असल्याचे नाटक करायचे मात्र एकदा का सत्तेत आलं की 'मुके' मात्र श्रीमंतांचे घ्यायचे. हेच सतत घडत आलेलं आहे.
     आर्थिक विषमतेचे दृष्टचक्र अत्यंत घातक आहे. मानवी साधन संपत्ती निर्माण करण्यासाठी गरज असते ती आरोग्य आणि शिक्षणाची. आज एका सामान्य स्त्रीला बाळाला जन्म द्यायचा म्हटलं तरी प्रसूती, महिन्याची औषधे मिळून १ लाख रुपये खर्च येतो.बाळाच्या संगोपनाचा खर्च वेगळा. अश्या  महाग आरोग्य व्यवस्थेला 'कल्याणकारी आरोग्य व्यवस्था म्हणता येईल काय ? शिक्षण संस्थेचे रेट ऐकून सामान्य माणूस उच्च शिक्षण घेण्याचा विचार सोडून देत आहे.
    जागतिक महासत्ता बनू पाहणाऱ्या भारत देशाला ही आर्थिक विषमता परवडणारी नाही. त्यामुळे यापुढे तरी राज्यकर्त्यांनी संतुलित धोरणे आखून देशाला प्रगती पथावर आणण्याचे काम करावे.

- बुद्धजय भालशंकर 
मो.९९६०३७२७३६
( सा. बहुजन आवाजच्या २६ फेब्रुवारी ते ४ मार्च २०१८ अंकात प्रकाशित ) 

कट्टरता : साठलेले डबके

       प्रवाहीपणा निसर्गाचा नियम. प्रवाहीपणा असेल तर नवीन कलाकृती तयार होते. जीवन अधिक सुंदर होते. उदाहरण द्यायचे झाले तर नदीचे देता येईल. प्रवाही असणारी नदी आपल्या प्रत्येक वळणावर जीवन फुलवत असते. एकदा का प्रवाहीपणा थांबला कि मग तयार होते ते डबके  आणि डबके कधीच स्वच्छ नसते. घाणीची दुर्गंधी हे डबक्याचे वैशिष्ट्य. 'डराव डराव ' करणारी बेडकं हेही डबक्याचे दुसरे वैशिष्ट्य.
   विचारांचंही तसंच आहे. विचार जर प्रवाही नसतील तर त्याचही डबकं तयार होत. आणि त्यात 'कट्टरता' नावाची घाण साठू लागते. आम्हांला समाजजीवनात सध्या अनेक डबके आढळून येत आहेत. कट्टरता कोणती का असेना ती वाईटच. विचारांची,नेत्याची  किंवा मग ती धर्माची का असेना. कट्टरता तुमचा विचार मारत असते.
    सध्या समाजसेवक , सामाजिक कार्यकर्ता म्हणून वावरणारे लोक समाज सुधारण्याच्या कामगिरीवर आहेत. स्वतःमध्ये बदल न करता समाज बदलण्यासाठी धडपडणारी ही विद्वान लोकांची  जमात.  यातील मंडळी जेंव्हा म्हणतात- "आम्ही अमुक-तमुकचे कट्टर कार्यकर्ते,कट्टर भक्त" तेंव्हा आम्हांला साठलेल्या डबक्यात डराव डराव करणाऱ्या बेडकाचे चित्र आठवते. जेंव्हा अश्या विद्वानांसोबत चार गोष्टीवर चर्चा होते तेंव्हा त्यांनी कश्याप्रकारे स्वतःला एका चौकटीच्या बंधनात अडकवून घेतले आहे ते  समजून येते. त्यांची 'डराव डराव ' त्या डबक्यापुरतीच असते. 'डरकाळी' फोडण्याची पात्रता असूनही केवळ कट्टरतेच्या डबक्यात पडून राहिल्याने ते केवळ 'डराव डराव' करीत असतात.
   कट्टरपंथीय स्वतःला 'कट्टर' म्हणून घेण्यात अभिमान मानतात. तर एका अंगाने ते इतरांच्या कट्टरपणाला नावं ठेवतात. आपण स्वतःचीच फसवणूक करीत आहोत हेही यांच्या कधी ध्यानी मनी येत नाही. सारं काही सोयीनुसार सुरु असतं.कट्टरपंथीय लोकांनी स्वतःच्या धर्माला, नेत्याला आणि विचाराला एका बंदिस्त चौकटीत अडकवून ठेवले आहे. त्या चौकटीत बाहेरचा विचार प्रवेश करू शकत नाही. जे परंपरागत आहे तेच सत्य आहे. तेच प्रमाण आहे हे मानूनच माणसाने जगायचे. आमचा धर्म, आमचा देव ,आमचा महापुरुष, आणि आम्हीच मोठे असा यांचा अहंभाव. त्यामुळे महापुरुषाच्या विचाराची हत्या याठिकाणी रोजच होत असते. पण याचं दुःख कुणालाच होत नाही. कारण कट्टरतेने तुमच्या मनाबरोबरच मेंदूचाही खून केलेला असतो. त्यामुळे मेंदू विचारच करू शकत नाही. 
   कट्टरता अशी जमीन आहे- जिथे तुम्ही विचारांची शेती करू शकत नाही. नव्या विचाराचे बीज याठिकाणी रुजणारच नाही. ताबोडतोब ते खुडून टाकण्याची व्यवस्था केलेली असते. इथे फक्त द्वेषाचे पीक येते. त्यासाठी जास्त कष्ट करण्याची गरजही नाही.
       सध्या तर सोशल मीडियाने कट्टरपंथीयांना बळ देण्याचे काम केले आहे. आपल्या जातीचे,  धर्माचे,विचारांचे ग्रुप काढायचे. त्यावर  यथेच्छ भाषेत इतरांचा उद्धार करायचा. आणि आपण कसे श्रेष्ठ हे भासविण्याचा प्रयत्न करायचा. इतरांना शिव्या शाप देणे हेच आपले 'सामाजिक कार्य' सध्या हे धोरण रूढ होत आहे. नवीन विधायक काही तरी निर्माण करण्याची भाषा कुणाच्याच तोंडी नाही. नव्या विचारांचे, नव्या आचारांचे स्वागत नाही. त्यामुळे विचारमंथन वगैरे शब्द गायब होऊ लागले आहेत. विचारमंथन याचा अर्थ नव्या पिढीला समजावून सांगण्याची वेळ आली आहे.
   एकदा का तुम्ही कट्टरपंथीयांच्या घोळक्यात प्रवेश घेतला कि मग आत्मपरीक्षण करण्याच्या भानगडी पासून तुमची सुटका होते. चिकित्सा वगैरे करण्याचा उपद्व्याप थांबतो. तुम्ही तुमचा मेंदू एखाद्याच्या चरणी गहाण टाकलेला असतो. तो म्हणतो तेच खरं, नेता म्हणेल तीच पूर्व दिशा, धर्म ग्रंथ म्हणेल तोच खरा माणूस. इतर सारे शूद्र. परंपरा ,संस्कृती जे सांगत आली तेच बरोबर म्हणून पोरींवर आजही आम्ही बंधन घालून त्या सातच्या आत कश्या घरात येतील ,त्या कश्या बसतील, कश्या हसतील, कश्या बोलतील,  कुणाशी बोलतील,काय नेसतील याचा निर्णय आम्हीच घेतो. बाई ही एक स्वतंत्र माणूस आहे .तिचा निर्णय ती स्वतः घेऊ शकते हेच आम्हांला मान्य नाही. खुळचट कल्पनांचा अभिमान बाळगून आम्ही समाजात वावरत आहोत.  समाजप्रबोधनाची चळवळ करीत आहोत. कट्टरता आमच्या  डोक्यात इतकी भिनली आहे कि आम्ही चुकत आहोत. आम्ही डबक्यात अडकून पडलो आहोत हेच मुळी मान्य होत नाही. कट्टरतेपणामुळे माणूस माणसापासून दूर जात आहे. मित्र, नातेवाईक तुटू लागले आहेत. आम्ही म्हणू तेच खरं , तुम्ही तसंच वागा अन्यथा तुम्हांला वाळीत टाकू हि भाषा माणुसकीची, माणूस जोडण्याची नाही. स्वतःची कट्टरता जपण्यासाठी इतरांचे मुडदेहि पाडण्यास आम्ही मागे पुढे पाहत नाही. माणुसकीला काळिमा फासत आहोत ,आम्ही कट्टरता निर्माण करून.
    महापुरुष, विचार आणि धर्म ही कुण्या एकट्याची मक्तेदारी किंवा जहागिरी नाही. त्यामुळे त्यांना कट्टरतेच्या चौकटीत बंदिस्त करू नका. कट्टरतेच्या अज्ञानपणामुळे आधीच या देशात वर्णव्यवस्थेची घाण निर्माण झाली आहे. ती अजून साफ होता होईना.
   त्यामुळे कट्टरतेच्या डबक्यातील बेडकांना आमचं इतकंच सांगणं आहे कि - " नवीन घाण निर्माण करण्याचा प्रयत्न करू नका. नेहमी प्रवाही रहा. प्रवाही राहिल्याने घाण साठत नाही. त्या सिद्धार्थानेही हेच सांगितलं आहे. थांबलेले चक्र त्यानेच तर गतीमान केलं होत. सम्यक ज्ञान देऊन मानवी जीवन गतिमान करण्याचा मार्ग त्यानेच तर आम्हांला दिला. त्या मार्गाने चालण्याचा प्रयत्न करा. कट्टरता सोडा. गतिमान व्हा. प्रबुद्ध व्हा."

"अनुभव कहता है

"अनुभव कहता है
खामोशियाँ ही बेहतर हैं,
शब्दों से लोग रूठते बहुत हैं..."

 जिंदगी गुजर गयी....
 सबको खुश करने में ..

जो खुश हुए वो अपने नहीं थे,
जो अपने थे वो कभी खुश नहीं हुए...

कितना भी समेट लो..
हाथों से फिसलता ज़रूर है..

ये वक्त है साहब..
बदलता ज़रूर है..
 इंसान की  अच्छाई  पर,
       सब खामोश  रहते हैं...

चर्चा अगर उसकी बुराई पर हो,
    तो गूँगे भी बोल पड़ते हैं..!!!
     
      (Source - unknown)

"हिंदूराष्ट्र : वेडगळ कल्पना"

"भारत हे खरेखुरे धर्मनिरपेक्ष राज्य बनविण्याचा काँग्रेस सरकारचा निर्धार आहे. हिंदूराष्ट्र ही वेडगळ कल्पना आहे." हे विधान पं. नेहरूंचे नाही किंवा म.गांधी यांचेही नाही. तर हे विधान आहे स्वयंसेवकांना प्रातःसमयी वंदनीय असणाऱ्या सरदार वल्लभभाई पटेल यांचे. १९४८ च्या काँग्रेसच्या जयपूर अधिवेशनात बोलताना त्यांनी हे विधान केले. १९४८ साली केलेल्या या विधानाची आठवण आता होण्याचे कारण म्हणजे नुकतेच १४ वे राष्ट्रपती म्हणून रामनाथ कोविंद यांनी शपथ घेतली आणि त्यांनतर सभागृहात दिल्या गेलेल्या "जय श्री राम" च्या घोषणा. सध्या देशाच्या महत्वाच्या पदावर आरएसएसचे स्वयंसेवक विराजमान झाले आहेत. त्यामुळे हिंदुराष्ट्राचे स्वप्न अनेकांना दिवसा पडत आहे. सोशल मीडियावरही हिंदू राष्ट्रवाद जोरात सुरु आहे. त्यामुळे 'भक्तजमातीला' भानावर आणण्यासाठी आम्हांला पटेलांच्या विधानाचा आधार घ्यावा लागला. इतरही अनेक नेत्यांची विधाने आहेत. पण हे नेते सध्या अडगळीत पडले आहेत. थोडक्यात त्यांची "चलती" बंद झाली आहे. याची प्रचिती कोविंद यांच्या भाषणाने नेहरूंचा उल्लेख वगळून दिली आहे. देशाच्या सर्वोच पदावरील व्यक्ती देशाच्या पहिल्या पंतप्रधानांचे नाव विसरते यातच सर्व काही आले.

          त्यामुळे आम्ही पटेलांचे विचार दिले आहेत. १९५० साली  पटेल म्हणतात, "आपले राज्य धर्मनिरपेक्ष आहे. येथे प्रत्येक मुसलमानाला वाटले पाहिजे की, तो भारताचा नागरिक आहे आणि भारतीय नागरिक म्हणून त्याला समान हक्क आहेत. आपण जर त्याला असे वाटण्यापासून वंचित केले तर आपण आपल्या संचित वारशाला व देशाला पात्र पात्र ठरणार नाही." मोदी सरकार सत्तेत आल्यानंतर भयभीत झालेल्या मुस्लिम समुदायाला कदाचित हे विधान आधार देणारे ठरेल आणि हिंदुराष्ट्राचा उदोउदो करणाऱ्या जमातीच्या डोळ्यात अंजन घालणारे ठरेल. 'स्टॅचू ऑफ युनिटी' च्या माध्यमातून पटेलांचा १८२ मी. उंच पुतळा उभारणाऱ्या जमातीने पटेलांची वैचारिक उंची गाठण्याचा थोडातरी प्रयत्न करावा. जेणेकरून धर्मनिरपेक्ष देशाला धर्माधिष्टित राष्ट्र  बनविण्याचा चाललेला उद्योग तरी थांबेल.
       मुळातच हिंदुराष्ट्र म्हणजे काय? काय चमत्कार होणार आहे भारत हिंदुराष्ट्र झाल्यावर. देशातील ट्रॅफिकचा प्रश्न सुटणार आहे. बेरोजगारी हद्दपार होणार आहे. सर्वच सुशिक्षित बेरोजगारांना नोकऱ्या मिळणार आहेत? देशाची अर्थव्यवस्था चीन, अमेरिकेला मागे टाकणार आहे? बेघरांना घर भेटणार आहे. शिक्षण स्वस्त  होणार आहे.? शाळेच्या भरमसाठ फी इतक्या कमी होतील की पालकांना "फी वाढवा" म्हणून आंदोलन करावे लागेल.?  गायी सोबतच "बाई" देशात सुरक्षित होणार आहे?  का हिंदुराष्ट्रात संस्कृती जपण्यासाठी तिची जीन्स टी शर्ट हद्दपार होणार आहे. सगळ्या महिला, मुलींना साडी घालावी लागणार आहे. 
       आमच्या हिंदुराष्ट्राला म्हणे फार मोठा सांस्कृतिक वारसा आहे. ज्याचा टेंभा मिरवायला आम्हाला लाजही वाटत नाही. चातुर्वर्ण्य व्यवस्था. मनूने दिलेला वारसा आजही जपला जातोय. त्यामुळेच तर धर्म जात वाचविण्यासाठी लोकांचे मुडदे पडत आहेत. हे हिंदुराष्ट्रात आणखी मोठ्या प्रमाणात घडणार आहे. आणि याचसाठी आम्हांला हिंदुराष्ट्र हवे आहे. एकीकडे 'हे विश्वची माझे घर' असा नारा द्यायचा आणि जातीयवाद धर्मवाद जपायचा हेच तर खरे हिंदुराष्ट्र.
       ज्या संस्कृतीची आम्हांला लाज वाटायला हवी. जी संस्कृती आम्ही लाथाडायला हवी तीच संस्कृती निर्लज्जपणाने, बिनडोकपणाने, गर्वाने मिरवीत आहोत. ज्या संस्कृतीने इथल्या माणसाचे माणूसपण नाकारले. हजारो वर्ष त्याला त्याच्या मानवी हक्कांपासून वंचित ठेवले त्याच संस्कृतीचे हिंदुराष्ट्र बनविण्याचा प्रयत्न केला जातोय. निव्वळ मूर्खपणाच आहे. जे राष्ट्र धर्माचा पायावर उभे राहिले त्यांची अवस्था काय झाली आपण जाणतोच. सारखे-सारखे त्याची आठवण करून देण्याची गरज नाही. पाकिस्तान, अफगाणिस्तान यांच्याकडे नजर टाकली तर समजून येईल.
    आमच्या देशाच्या संविधानाने प्रत्येकाला स्वतःच्या धर्माचे आचरण करण्याचा अधिकार दिला आहे. ज्याने त्याने त्या अधिकाराचा वापर करावा. पण घटनात्मक प्रमुख पदावर आरूढ झालेल्या व्यक्तीला कोणत्याही धर्माचे, जातीचे लेबल लावून चालणारे नाही. ती लेबले तिथेच काढून  ठेवली पाहिजेत. धर्माधिष्ठित संघटनेचा स्वयंसेवक पदावर आरूढ झाला म्हणजे आता आमच्याच धर्माचे राज्य येणार असे म्हणत नाचणे म्हणजे निव्वळ बकवासपणा.
     हिंदुराष्ट्र. मुळातच भारत एक राष्ट्र केंव्हा होता? राष्ट्रवाद आम्हाला माहित तरी होता का? राष्ट्रवाद कश्यासोबत खातात याची तरी माहिती होती का? इंग्रजांचे आगमन झाल्यानंतर आम्हांला राष्ट्र नावाचे काही तरी असते वगैरे वगैरे समजायला लागले. भारतात असणारी सर्व संस्थाने खालसा करून डलहौसीने १८५६ पर्यंत या भारतावर एकछत्री सत्ता आणली आणि त्या नंतर मग हळूहळू भारत नावाच्या राष्ट्राने इंग्रज शासनकाळात आकार घेतला. त्यामुळे प्राचीन काळी भारत एक राष्ट्र होते आणि त्यात हिंदुराष्ट्र. मोठा जोकच म्हणावा लागेल. ज्या ज्या महाराजांनी भारतावर राज्य केले त्यातील किती हिंदू राजांनी  संबंध भारतावर राज्य केले? दिल्लीच्या गादीवर कोणता हिंदू राजा बसला होता.?  त्यामुळे अंधभक्तांनो भूतकाळात भारत कधी हिंदुराष्ट्र नव्हता आणि भविष्यातही होणार नाही. कारण हा देश एका धाग्याने एकसंध केला आहे. तो धागा आहे "भारतीय संविधानाचा". आणि हा धागा कोणीच तोडू शकणार नाही. "संविधानरूपी" धाग्यात हा देश आता बांधला गेला आहे.  
       "विविधतेत एकता" हाच या देशाचा पाया आहे. घटनेने याच पायावर प्रत्येक भारतीय नागरिकास अधिकार दिले आहेत. भाषेपासून कपड्यापर्यंत खाण्यापिण्यापासून धर्मापर्यंत या देशात विविधता आहे. इतकी सारी विविधता असूनही एकसंध देश म्हणून भारत जगात ओळखला जातो. भारताचे कौतुकच मुळात यासाठी जागतिक पातळीवर होते आणि हे सारे शक्य झाले आहे ते "भारतीय संविधानामुळे".  "विविधतेत एकता" हेच सूत्र घटनाकारांनी दिले आहे आणि तेच सूत्र आपण जपले पाहिजे. प्रत्येकाची विविधता जपतच हे राष्ट्र बलवान होणार आहे. प्रत्येकाने आपापल्या  धर्माची,जातीचे लेबले थोडा वेळ बाजूला  ठेवून या विविधतेचा विचार करावा आणि देश इतकी विविधता असूनही एकसंध का टिकून आहे याचाही विचार केला तर समजून येईल की येथे आपणास कोणताही धर्म,भाषा, संस्कृती कुणावरही थोपवून चालणार नाही. ते कुणाच्याही भल्याचे नाही. त्यामुळेच १९४८ साली जे पटेलांना वाटले तेच आज आम्हां प्रत्येक भारतीयाला वाटले पाहिजे की " हिंदुराष्ट्र ही एक वेडगळ कल्पना आहे." 
 
 -बुद्धजय भालशंकर (अभियंता )
मो. ९९६०३७२७३६    

डार्लिंगच्या दुसऱ्या लफडयाची तिसरी गोष्ट

विदर्भातही गाजतोय भीमटोला

काय आहे मृत्यू?